Planbord voor je kind: magnetisch, zelf maken of digitaal

Een planbord voor je kind laat in plaatjes zien wat er vandaag gebeurt: opstaan, aankleden, school, zwemles, eten, badje, bed. Voor een kind dat nog niet leest is dat houvast. Het hoeft niet te vragen wat er straks komt, het kan het zelf zien, en het ziet ook wat het zelf moet doen. Dat scheelt jou een hoop herhalen, en je kind een hoop onzekerheid. Of je het bord van magneten maakt, zelf knutselt of op een tablet zet, hangt af van hoe oud je kind is en hoeveel er bij jullie verschuift.

Wat is een planbord, en voor wie werkt het?

Een planbord is een bord met een tijdlijn van de dag of de week, waarop pictogrammen laten zien wat er achter elkaar gebeurt. De meeste hebben een rij voor ochtend, middag en avond, of een kolom per dag. Je kind schuift een pictogram opzij of draait het om als iets klaar is, en ziet zo de dag korter worden.

Kinderen vanaf een jaar of twee à drie hebben er al iets aan, zolang je klein begint met drie of vier plaatjes. Kleuters vinden het fijn om te weten wat er na school komt. Voor kinderen die snel overprikkeld raken, of die schrikken van verrassingen, is het vaak meer dan fijn: een dag die je vooraf ziet, voelt minder groot. Rond een jaar of acht, als je kind goed leest, groeit het er meestal overheen en werkt een lijstje met woorden of een agenda beter.

Hoe maak je een planbord voor je kind?

Begin met een vaste dag, zoals een doordeweekse ochtend, en schrijf op wat er in welke volgorde gebeurt. Kies daarna per stap één pictogram dat je kind herkent. Een foto van de eigen tandenborstel werkt voor een peuter beter dan een getekend icoontje, bij een ouder kind maakt het minder uit. Houd het bij één dagdeel tot het loopt, en breid dan pas uit. Bij gezinnen die Chup gebruiken is de ochtend ook het moment waarop kinderen het meest afvinken: de volgorde ligt vast en er is een duidelijk eindpunt, de deur uit.

Zelf maken kan met een whiteboard of een metalen bord, magneetstrip en pictogrammen die je print en lamineert. Er zijn ook complete sets te koop met honderden magneetjes. Hang het bord op ooghoogte van je kind, niet van jou, en op een plek waar het elke ochtend langsloopt: de gang, de keuken of naast de voordeur. Neem het de eerste weken samen door, 's avonds voor de volgende dag of 's ochtends bij het ontbijt. Dan wordt het een gewoonte van jullie allebei, en geen bord dat na een week niemand meer ziet.

Welke taken passen bij welke leeftijd, lees je in onze tips over huishoudelijke taken verdelen. Een kind van vier kan zijn jas ophangen en zijn bord wegzetten, een kind van zeven ook de tafel dekken en de plantjes water geven.

Welke pictogrammen heb je nodig?

Voor een dagplanning van een kind heb je minder plaatjes nodig dan je denkt. Een basisset van zo'n vijftien dekt de meeste dagen: opstaan, aankleden, bed opmaken, ontbijten, tandenpoetsen, schooltas inpakken, school of opvang, tafel dekken, eten, spelen, opruimen, badje of douchen, pyjama, voorlezen, slapen. Daarnaast een paar voor wat terugkomt, zoals zwemles, sport, oma, de gastouder of de supermarkt, en één voor "iets nieuws", voor dagen die anders lopen.

Kies één stijl en houd die aan. Een bord met foto's, clipart en handgetekende plaatjes door elkaar is voor een jong kind lastig te lezen. En zet op elk pictogram ook het woord eronder. Een kind dat begint met lezen, herkent zo steeds meer woorden.

Magnetisch, zelf maken of digitaal?

Een magnetisch planbord is tastbaar. Je kind pakt het plaatje zelf en draait het om, en dat voelt als iets afmaken. Het nadeel merk je als er veel verschuift: iemand moet elke avond de magneetjes voor de volgende dag goed zetten, de zwemles die verplaatst wordt ook, en wie er bij oma is, ziet het bord niet.

Een digitaal planbord zet die dag voor je klaar. In Chup zet je taken één keer neer, per dagdeel en met een plaatje, en elke dag verschijnen ze vanzelf. Je kind opent de kinderkiosk op een tablet of telefoon, ziet de eigen dag en vinkt zelf af. Afspraken uit de gezinsagenda staan er onder "Wat komt er aan", 's avonds zie je wat er op tafel komt, en met voorlezen aan leest de kiosk de taken voor. Wil je de dag voor het hele gezin groot in beeld, dan wordt dezelfde tablet een digitaal planbord voor thuis.

Voor een kind van één of twee is een magneetbord vaak de beste start. Het is groot, het staat altijd aan en je kind pakt het plaatje zelf vast. Vanaf een jaar of drie kan een kind ook met een digitale lijst werken, als elke taak een plaatje heeft en de lijst wordt voorgelezen. Heb je meer kinderen, verschilt elke dag, of wil je dat je kind ook punten spaart voor iets leuks, dan scheelt digitaal elke avond werk. Het kan ook allebei: een magneetbord voor de allerjongste, de kiosk voor de kinderen vanaf drie.

Hoe maak je een goede planning voor je kind?

Zet alleen op het bord wat je kind zelf doet of moet weten, niet wat jij de hele dag doet. Dat hoeft niet altijd een klusje te zijn: sommige ouders zetten er ook "iets aardigs doen voor iemand" of "lief zijn voor je broer of zus" op. Houd een vaste volgorde aan, zodat je kind na een paar dagen weet wat er na het ontbijt komt, ook zonder te kijken. Plan vrije tijd ook in, als pictogram "spelen", want dat is voor een kind net zo goed onderdeel van de dag. En kondig een verandering aan zodra je hem weet. Een ander plaatje op het bord, de avond ervoor samen bekeken, voorkomt veel tranen de volgende ochtend.

Veelgestelde vragen

Vanaf welke leeftijd is een planbord zinvol? Vanaf een jaar of twee à drie, met drie of vier plaatjes voor één dagdeel. Kleuters kunnen een hele dag aan. Rond acht jaar kan een lijstje met woorden, al vinden veel kinderen plaatjes dan nog steeds fijn.

Is een dagplanner geschikt voor kleuters? Ja. Kleuters vinden het fijn om te zien wat er na school komt, en een dagplanner met plaatjes kunnen ze zelf lezen.

Waar hang je een planbord op? Op ooghoogte van je kind, op een plek waar het elke dag langskomt, zoals de gang of de keuken.

Kan een planbord ook op een tablet? Ja. Met een app zoals Chup ziet je kind de eigen dag op een tablet of telefoon, met plaatjes en voorlezen, en worden terugkerende taken elke dag vanzelf klaargezet.